Bulut sunucu açarken karşına çıkan ilk sorulardan biri diski nasıl bağlayacağındır. Birçok ekip faturadaki satıra veya sadece kapasiteye bakarak karar verir. Oysa blok depolama ile dosya depolama arasındaki fark uygulamanın hızını, kilitlenme riskini ve sunucu sayısını doğrudan etkiler. Yanlış depolama türü seçildiğinde veritabanı yavaşlar ya da çoklu sunucular aynı dosyaya yazarken veri bozulması yaşanır.
Bu yazı bulut sunucu ürün sayfasını destekler. Disk türlerini ezber tariflerle değil, sahadaki operasyon kararlarıyla ele alır. Geçiş öncesi planlama için bulut sunucuya geçmeden önce envanter ve bağımlılık haritalama rehberine göz atabilirsin.
Hızlı Özet
Blok depolama, sunucuya doğrudan takılan ham bir sabit disk gibi davranır. İşletim sistemi bu alanı kendi dosya sistemiyle biçimlendirir. Tek bir sunucuya özel bağlanır, gecikmesi düşüktür ve rastgele okuma yazma işlemlerinde yüksek verim verir. Veritabanları ve işletim sistemi kök diskleri için doğru tercih blok depolamadır.
Dosya depolama ise ağ üzerinden sunulan paylaşımlı bir dosya sistemidir. Standart ağ protokolleriyle birden fazla sunucu aynı anda aynı klasöre erişebilir. Web sunucu kümeleri, uygulama varlıkları ve ortak belge alanları için dosya depolama kullanılır.
Sanal makinelerin genel çalışma mantığını anlamak istersen sanal sunucu ile bulut sunucu farkları yazısını okuyabilirsin. Leon-X altyapı sahibi değildir. İhtiyacına uygun mimariyi tasarlar ve doğru disk dağılımını belirler.
İçindekiler
- Blok Depolama Nasıl Çalışır
- Dosya Depolama Nasıl Çalışır
- Hangi İş Yükünde Hangisi Seçilmeli
- Eşzamanlı Erişim ve Kilit Yönetimi
- Yaygın Hatalar
- Kontrol Listesi
- Leon-X ile Sonraki Adım
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
- Kaynaklar
Kaynak Pexels, monitör başında çalışan uzman.
Blok Depolama Nasıl Çalışır
Blok depolamada veri sabit boyutlu parçalara ayrılır. Her bloğun kendi adresi vardır ancak blokların dosya hiyerarşisi veya kullanıcı izinleri gibi üst verileri bulunmaz. Üst veriyi ve dosya düzenini sunucu içindeki işletim sistemi yönetir.
Sunucuya bir blok disk eklediğinde işletim sistemi bunu henüz biçimlendirilmemiş yeni bir sürücü olarak algılar. Diski NTFS veya ext4 gibi bir dosya sistemiyle biçimlendirip bir harfe ya da bağlama noktasına atarsın. Bu yapı doğrudan donanıma yakın çalıştığı için işletim sistemi çekirdeği disk üzerinde tam denetim kurar.
Blok depolama çoğu bulut ortamında tek bir sanal sunucuya atanır. Sunucu kapatıldığında disk ağda korunur ve başka bir sunucuya bağlanabilir. Fakat aynı anda iki farklı işletim sisteminin standart bir blok diske yazması dosya tablosunu çökerteceği için engellenir.
Dosya Depolama Nasıl Çalışır
Dosya depolamada veriler klasörler ve dosyalar halinde ağaç yapısında tutulur. Depolama aygıtı dosyanın adını, boyutunu, oluşturulma tarihini ve erişim izinlerini kendisi saklar.
Sunucular bu alana ağ dosya paylaşım protokolleriyle bağlanır. Linux sistemlerde NFS, Windows ortamlarda ise SMB protokolü öne çıkar. Sunucu tarafında yeni bir disk bölümü oluşturmazsın. Ağdaki bir paylaşım yolunu doğrudan bir klasöre bağlarsın.
Dosya depolamanın en büyük avantajı birden fazla sunucunun aynı veriye eşzamanlı erişebilmesidir. Örneğin yük dengeleyici arkasında çalışan beş ayrı web sunucusu, kullanıcıların yüklediği görselleri tek bir paylaşımlı dosya alanında okuyup yazabilir.
Hangi İş Yükünde Hangisi Seçilmeli
Seçim yaparken uygulamanın veriyi nasıl okuduğuna bakman gerekir. Karar verirken şu temel ayrımları dikkate alabilirsin.
İşletim sistemi kök diski için her zaman blok depolama seçilir. Çekirdek açılışı ve sistem kütüphaneleri ağ protokolü gecikmesi istemez.
İlişkisel veritabanları blok depolama üzerinde çalışmalıdır. SQL motorları veriyi disk bloklarına doğrudan ve yüksek hızda yazmak ister. Ağ paylaşımlı bir dosya alanı üzerine kurulan veritabanları sık sık kilitlenme ve performans kaybı yaşar.
Uygulama sunucu kümeleri ve ortak içerik alanları için dosya depolama uygundur. Birden fazla sunucuya dağıtılan uygulama kodları veya medya havuzları için tek bir dosya paylaşımı kurmak operasyonu sadeleştirir.
Büyük arşivler veya statik nesneler içinse blok veya dosya yerine nesne depolama düşünülmelidir. Bu ayrımı bir sonraki yazıda ele alacağız.
Hizmet modelinin getirdiği sorumlulukları öğrenmek için IaaS sorumluluk paylaşım modeli içeriğini inceleyebilirsin.
Eşzamanlı Erişim ve Kilit Yönetimi
İki mimarinin operasyonda ayrıştığı en kritik nokta dosya kilitleridir.
Blok depolamada kilit yönetimi tamamen yerel işletim sisteminin bellek tablosundadır. Başka bir sunucunun diske dokunma ihtimali olmadığı için kilit operasyonu mikro saniyeler içinde tamamlanır.
Dosya depolamada ise kilit yönetimi ağ üzerinden paylaşılır. İki sunucu aynı dosyayı değiştirmek istediğinde ağ protokolü devreye girer. Protokol bir sunucuya yazma izni verirken diğerini bekletir. Eşzamanlı yazma sayısı arttıkça ağ üzerindeki kilit trafiği büyür ve uygulamanın yanıt süresi uzar.
Bu nedenle yüksek sayıda küçük yazma işlemi yapan yazılımları paylaşımlı dosya alanlarına koymak operasyonel bir hatadır.
Yaygın Hatalar
Bulut disk seçiminde karşılaşılan başlıca operasyonel tuzaklar şunlardır.
Veritabanı veri dosyalarını paylaşımlı dosya depolamasına bağlamak ciddi bir hatadır. Ağ gecikmesi ve kilit kuyrukları sorgu sürelerini katlar.
Birden fazla sunucunun ortak klasöre ihtiyaç duyduğu senaryoda her sunucuya ayrı blok disk bağlayıp veriyi senkronize etmeye çalışmak operasyonel karmaşa yaratır. Burada dosya depolama tercih edilmelidir.
Blok diskin boyutunu bulut panelinden artırdıktan sonra işletim sistemi içindeki bölümü genişletmeyi unutmak diski dolu bırakır.
Ağ depolamalarında güvenlik grubu ve yerel ağ erişim izinlerini kısıtlamamak yetkisiz makinelerin paylaşıma erişmesine yol açar.
Kontrol Listesi
- İş yükünün tekil sunucuya mı yoksa paylaşımlı bir kümeye mi ait olduğu netleştirildi.
- İşletim sistemi ve veritabanı gibi işler için blok depolama ayrıldı.
- Ortak erişim isteyen web ve uygulama içerikleri için dosya depolama belirlendi.
- Ağ dosya paylaşımlarında doğru erişim protokolü ve ağ izinleri yapılandırıldı.
- Disk genişletme işlemlerinde işletim sistemi içi adımlar dokümante edildi.
- Altyapı kararları tamamlandıktan sonra bulut sunucu değerlendirmesine geçildi.
Leon-X ile Sonraki Adım
Leon-X bulut altyapınızdaki depolama katmanını iş yükünün karakterine göre tasarlar. Veritabanlarınız ve uygulama havuzlarınız için doğru disk bileşimini kurar. Yönetilen IT hizmetleri kapsamında yedekleme, disk doluluk izleme ve kapasite planlama süreçlerini yürütür. Altyapı sahibi değildir, danışmanlık ve operasyon desteği sunar. Projenizi konuşmak için iletişime geçin.
Sık Sorulan Sorular
Blok depolama ile dosya depolama arasındaki temel fark nedir?
Blok depolama sunucuya yerel bir sürücü gibi bağlanan ham blok alanıdır. Dosya depolama ise ağ üzerinden birden çok sunucunun eriştiği hazır bir klasör yapısıdır.
Veritabanı için dosya depolama kullanılır mı?
Kullanılması tavsiye edilmez. Ağ gecikmesi ve dosya kilitleme mekanizmaları veritabanı performansını düşürür ve veri tutarlılığı riski yaratır.
Bir blok disk aynı anda iki sunucuya takılabilir mi?
Standart blok diskler tek bir sunucuya bağlanır. Aynı anda iki işletim sisteminin bağlanması dosya sisteminde bozulmaya yol açar.
Dosya depolamada hangi protokoller kullanılır?
Linux ortamlarında yaygın olarak NFS protokolü, Windows sunucularda ise SMB veya CIFS protokolü kullanılır.
Sonuç
Bulut sunucu disk seçiminde tek bir doğru çözüm yoktur. Uygulamanın mimarisi, eşzamanlı erişim gereksinimi ve yazma sıklığı kararı belirler. Yüksek verim ve düşük gecikme isteyen işler blok depolamaya, ortak içerik ve çoklu sunucu havuzları dosya depolamaya yönlendirilmelidir. Detaylı altyapı seçenekleri için bulut sunucu sayfamızı inceleyebilirsin.
