DRaaS sözleşmesi için kritik sunucu listesi hazırlanırken çoğu ekip sanal makine adlarını tabloya yazar ve işi bitmiş sayar. Felaket tatbikatında ise ERP açılır, arka plandaki lisans sunucusu veya eski DNS kaydı yüzünden oturum açılamaz. Uygulama bağımlılık haritası, DRaaS öncesinde hangi bileşenin hangi bileşene ihtiyaç duyduğunu görünür kılar. Harita olmadan kapsam listesi, gerçek yedek ortama geçiş sırasını yansıtmaz.
Bu metin DRaaS ürün sayfasını destekler. Ürün satışı yapmaz. Leon-X Bulutistan altyapısının sahibi değildir. İlgili DRaaS destek yazılarına gövde içinde bağlantı verilir.
Hızlı Özet
Bağımlılık haritası bir envanter listesi değildir. Her uygulama düğümünün konuştuğu veritabanlarını, dizin servislerini, dosya paylaşımlarını, dış API uçlarını ve ağ portlarını ilişki olarak gösterir. DRaaS öncesi harita, hangi sistemlerin aynı replikasyon grubunda olması gerektiğini ve yedek ortamda hangi sırada başlatılacağını netleştirir.
Buluta taşıma öncesi envanter çıkarma ile DR tasarımı haritası aynı belge değildir. Geçişte hedef mimari değişir, DR tarafında ise üretim topolojisinin ikincil sitede yeniden kurulabilirliği ölçülür. Bu metin DRaaS kapsam onayı ve runbook sırası için harita çıkarma adımlarına odaklanır. Hizmet sınırları için DRaaS nedir yazısına bakabilirsiniz.
İçindekiler
- Harita ile kapsam listesi ayrımı
- Veri kaynakları
- İlk taslak nasıl çizilir
- Katman ve başlatma sırası
- Ağ ve kimlik bağımlılıkları
- Sessiz bağımlılıklar
- Haritayı DRaaS kapsamıyla eşleştirme
- Doğrulama adımları
- Yaygın hatalar
- Kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
- Sonuç
- Kaynaklar

Kaynak Wikimedia Commons, Technician with laptop working on server rack at NERSC. Fotoğraf Lawrence Berkeley National Laboratory tarafından CC0 lisansıyla yayımlanmıştır. Görsel WebP biçimine çevrilip boyutlandırıldı.
Harita ile kapsam listesi ayrımı
Kapsam listesi genelde VM veya konteyner adlarını, CPU ve bellek boyutlarını içerir. Bağımlılık haritası aynı satırların kimle konuştuğunu gösterir. Örneğin web arayüzü VM’si tabloda tek başına görünür. Haritada ise bu VM’nin uygulama sunucusuna, onun da kümelenmiş veritabanına ve ortak kimlik sunucusuna okları vardır.
DRaaS paketine dahil edilmeyen bir bileşen haritada kırmızı işaretlenir. Yedek ortamda bu bileşen üretimde kalıyorsa ikincil site açıldığında uygulama hata verir. Kapsam listesi tek başına bu riski göstermez.
Runbook yazımına geçmeden önce harita tamamlanmalıdır. DR runbook belgesindeki başlatma sırası haritanın katmanlarından türetilir.
Veri kaynakları
Haritayı yalnız sanallaştırma konsolundan çıkarmak yetmez. Pratikte şu kaynaklar bir araya gelir.
| Kaynak | Ne verir | Sınır |
|---|---|---|
| CMDB veya varlık tablosu | Sahiplik, ortam, iş etiketi | Dinamik trafik göstermez |
| Uygulama sahibi görüşmesi | İş akışı sırası, dış entegrasyon | Teknik detay eksik kalabilir |
| Firewall veya akış kaydı | Gerçek TCP ve UDP hedefleri | Geçici trafik gürültüsü |
| DNS ve DHCP kayıtları | Sabit isimler, eski CNAME zincirleri | Güncel olmayan kayıtlar |
| Veritabanı bağlantı izleme | Hangi uygulama hangi örneğe bağlanır | Yetki ve kapsam sınırı |
Leon-X belirli bir ürün ekranını taahhüt etmez. Hangi kaynağın kurumda mevcut olduğu keşif aşamasında netleştirilir.
İlk taslak nasıl çizilir
İlk çizim karmaşık bir araç zorunlu kılmaz. Düğüm ve ok modeli yeterlidir.
- İş biriminden onaylı kritik uygulama listesini alın. Liste iş sürekliliği dokümanıyla uyumlu olmalıdır.
- Her uygulama için giriş noktasını yazın. Web, masaüstü istemci veya API fark etmez.
- Uygulama sunucusundan çıkan bağlantıları not edin. Veritabanı, mesaj kuyruğu, dosya paylaşımı, LDAP veya OIDC sağlayıcısı ayrı düğüm olur.
- Paylaşılan bileşenleri tek düğümde birleştirin. Active Directory, DNS ve ortak reverse proxy çoğu haritada merkezdedir.
- Üçüncü taraf SaaS bağımlılıklarını ayrı renkle işaretleyin. Bunlar DRaaS kapsamına alınmaz ancak yedek ortamda uygulama davranışını etkiler.
Taslak tamamlandığında her kritik uygulama için en az bir uçtan uca yol tanımlı olmalıdır. Eksik ok, sonraki tatbikatta bilinmeyen gecikme üretir.
Katman ve başlatma sırası
Harita düz bir liste değildir. Katmanlara bölmek yedek ortama geçiş sırasını belirler.
Altyapı katmanı DNS, dizin, iç TLS hizmetleri ve çekirdek ağ servislerini içerir. Platform katmanı veritabanı motorları, ortak dosya sistemleri ve mesaj aracılarını kapsar. Uygulama katmanı iş mantığını çalıştıran sunucuları içerir. Erişim katmanı yük dengeleyici, VPN ve kullanıcıya dönük proxy bileşenleridir.
Yedek ortamda önce altyapı, sonra platform, ardından uygulama ve en son erişim katmanı hedeflenir. Aynı katmandaki sistemler paralel başlayabilir ancak veritabanı kopyası uygulamadan önce tutarlı olmalıdır. Veri kaybı penceresi ve DRaaS tasarımı yazısı replikasyon ile uygulama tutarlılığını ayrı satırda ele alır.
İkincil site tipi seçimi hangi katmanların önceden ayakta olacağını değiştirir. Harita site tipine göre güncellenir.
Ağ ve kimlik bağımlılıkları
DRaaS replikasyonu compute ve disk katmanında tamamlanmış görünebilir. Olay anında asıl gecikme kimlik ve ağ yolundan gelir.
Kimlik federasyonu üretim ile ikincil site arasında farklı uç nokta kullanıyorsa haritada bu fark yazılmalıdır. Federasyon metadata adresleri, TLS kök güven kayıtları ve oturum ömürleri runbook ile birlikte saklanır.
Ağ tarafında ikincil sitede aynı subnet varsayılmamalıdır. Uygulama yapılandırmasındaki sabit IP ve hostname değerleri haritada ayrı sütunda tutulur. Taşıma değil DR senaryosu olduğu için bazı adresler NAT veya split DNS ile çözülür.
Sessiz bağımlılıklar
Harita toplantılarında konuşulmayan bağlar en sık tatbikatı bozar.
- Arka planda çağrılan lisans sunucusu veya zaman sunucusu
- Eski dosya paylaşımı yoluna yazılan batch işi
- Uygulama içine gömülü sabit IP
- Birincil sitedeki ortak reverse proxy kuralı
- E-posta veya SMS bildirimi için kullanılan iç SMTP geçidi
Bu bileşenler için soru şudur. İkincil ortamda bu servis çalışmıyorsa uygulama hangi adımda durur? Cevap runbook maddesine dönüşür.
Haritayı DRaaS kapsamıyla eşleştirme
Harita tamamlandığında her düğüm üç durumdan birine girer.
Replike edilen düğüm DRaaS veya eşdeğer kanalla ikincil siteye kopyalanır. Üretimde kalan paylaşılan düğüm her iki ortamda da erişilebilir olmalıdır. Plan ağ ve güvenlik kurallarını içerir. Kapsam dışı düğüm haritada kalır ancak yedek ortamda işlev görmez. Bu durumda uygulama kapsamdan çıkarılır veya alternatif çözüm yazılır.
Paket teklifinde yazılı VM listesi ile harita düğümleri satır satır eşleşmelidir. Liste dışı düğüm haritada varsa kapsam açığı vardır. Leon-X kesin replikasyon aralığı veya sayısal hedef vaat etmez. Eşleştirme sözleşme ve teknik kickoff çıktısı olarak kayda geçirilir.
Doğrulama adımları
Harita ilk taslakta biter sayılmamalıdır. Doğrulama üç kanalla yapılır.
Soğuk gözden geçirme. Uygulama sahibi ve altyapı ekibi aynı diyagram üzerinde bağımsız okur. Çelişen oklar birleştirilir.
Akış ölçümü. Üretimde örnek bir işlem sırasında bağlantı günlükleri veya paket izi ile harita okları karşılaştırılır. Hafta sonu veya ay sonu batch işleri ayrı pencerede incelenir.
Kısıtlı geçiş testi. Tam DRaaS devreye alması olmadan tek uygulama veya tek katman ikincil ortamda başlatılır. Haritadaki eksik düğüm bu testte görünür hale gelir.
Tatbikat çıktısı haritayı günceller. Yedek ortama geçiş tatbikatı yazısı süre ölçümünü anlatır. Bağımlılık haritası üretime dönüş tarafında da aynı düğümleri kullanır.
Yaygın hatalar
- VM listesini harita sanmak ve ok çizmeyi ertelemek
- Yalnız üretim ağını haritalayıp DR ağ segmentini boş bırakmak
- Paylaşılan dizin sunucusunu her uygulamanın altına kopyalamak yerine tek merkez düğümde tutmamak
- SaaS veya banka API bağımlılığını kapsam dışı diye haritadan silmek
- Haritayı bir kez çizip uygulama sürümü değişince güncellememek
Kontrol listesi
- Kritik uygulama listesi iş sürekliliği planı ile uyumlu ve onaylı mı?
- Her kritik uygulama için uçtan uca düğüm yolu tanımlı mı?
- Paylaşılan kimlik ve DNS bileşenleri merkez düğüm olarak işaretli mi?
- DRaaS kapsam VM listesi ile harita düğümleri bire bir eşleşiyor mu?
- Katmanlara göre başlatma sırası runbook taslağına yazıldı mı?
- Son akış ölçümü veya kısıtlı geçiş test raporu haritayı güncelledi mi?
Sık sorulan sorular
Bulut taşıma haritası DRaaS için yeterli olur mu?
Hayır. Taşıma haritası hedef mimariyi anlatır. DR haritası üretim topolojisinin ikincil sitede yeniden üretilebilirliğini gösterir. Aynı şirket içi uygulama iki belgede farklı oklara sahip olabilir.
Harita hangi sıklıkla güncellenmeli?
Her majör uygulama sürümü, yeni entegrasyon veya DRaaS kapsam değişikliğinde. Yılda en az bir planlı tatbikat sonrası zorunlu güncelleme önerilir. Leon-X güncelleme sıklığını kurum politikasına göre koordine eder.
Otomatik keşif aracı haritayı tek başına üretir mi?
Araçlar trafik ve bağlantı ipucu verir. İş önceliği ve kapsam kararı insan onayı gerektirir. Çıktı taslak olarak alınır, soğuk gözden geçirme yapılmadan kapsam onayına gitmez.
Sonuç
DRaaS öncesi uygulama bağımlılık haritası, yeşil replikasyon panelinin ötesinde gerçek yedek ortama geçiş sırasını tanımlar. VM listesinden başlayın, kaynakları birleştirin, katmanlara ayırın, kapsam düğümlerini paketle eşleştirin ve akış ölçümü ile doğrulayın. Harita runbook ve tatbikatla birlikte yaşayan belgedir. DRaaS gereksinimlerinizi netleştirmek için DRaaS sayfasından keşif adımına geçebilir, bağımlılık haritası ve kapsam eşleştirmesini birlikte planlayabilirsiniz.
Kaynaklar
- Kurum iş sürekliliği ve felaket kurtarma politikası
- DRaaS veya replikasyon sağlayıcısı ile paylaşılan teknik kapsam dokümanı
- Son planlı tatbikat veya kısıtlı geçiş test raporu


