Kurumsal sanallaştırma altyapılarında iş sürekliliği ve veri bütünlüğünü korumak, BT yöneticilerinin en öncelikli görevlerinden biridir. Sanal makinelerin (VM) üzerinde çalıştığı ESXi hostlar ile bu makinelerin verilerini barındıran depolama sistemleri (SAN/NAS Storage) arasındaki bağlantının kesintisiz olması gerekir. Ancak fiber kanal (FC), iSCSI veya NFS ağlarında meydana gelen donanımsal veya yazılımsal sorunlar, veri depolama birimlerinin (LUN / Datastore) hostlar tarafından erişilemez hale gelmesine yol açabilir.
VMware vSphere ortamlarında depolama erişim sorunları yaşandığında ESXi host, durumu iki farklı hata senaryosuyla tanımlar: All Paths Down (APD) ve Permanent Device Loss (PDL). Bu iki durum, hata karakteristiği ve çözüm yöntemleri açısından birbirinden tamamen farklıdır. Bu rehberde, özellikle veri kaybı ve sanal makine kilitlenmelerine yol açabilen Permanent Device Loss (PDL) hatasını, nedenlerini, APD ile farklarını ve adım adım çözüm yollarını detaylı olarak ele alacağız.
Permanent Device Loss (PDL) Nedir?
Permanent Device Loss (PDL); bir ESXi hostun, bağlı olduğu depolama cihazından (LUN) artık hiçbir şekilde yanıt alamayacağını ve bu durumun kalıcı olduğunu kesin olarak anladığı hata durumudur.
PDL durumunda, depolama ünitesi (Storage) ESXi hosta SCSI protokolü üzerinden özel bir yanıt kodu gönderir. Bu yanıt kodu (SCSI Sense Codes), cihazın artık mevcut olmadığını, silindiğini veya hostun bu LUN üzerindeki erişim yetkisinin kaldırıldığını hosta bildirir. ESXi host bu mesajı aldığında, ilgili cihaz için yeni bağlantı yolları (paths) aramayı hemen durdurur ve cihazın kalıcı olarak kaybolduğunu kabul eder.
PDL ve APD (All Paths Down) Arasındaki Farklar Nedir?
Depolama sorunlarında doğru teşhis koyabilmek için PDL ve APD arasındaki farkları çok iyi bilmek gerekir:
- Permanent Device Loss (PDL): Depolama cihazının kalıcı olarak gittiği kesinleşmiştir. Storage kontrolcüsü hosta "cihaz yok" mesajı gönderir. ESXi host gereksiz yere yeniden bağlanmaya çalışarak sistem kaynaklarını tüketmez. Sanal makineler hızlıca failover (HA) süreçlerine dahil edilebilir.
- All Paths Down (APD): Depolama cihazının durumuna dair kesin bir bilgi yoktur. Sadece host ile depolama cihazı arasındaki tüm fiziksel yollar (kablolar, switchler vb.) kopmuştur. ESXi host, cihazın geri gelebileceğini umarak sürekli olarak yeniden bağlanmayı dener. Bu durum, hostun yanıt vermemezlik (host disconnect) durumuna geçmesine yol açabilir. Bu konuda detaylı bilgi için VMware All Paths Down (APD) Hatası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
VMware PDL Hatasına Yol Açan Temel Nedenler
ESXi hostların bir depolama birimini PDL durumuna çekmesine neden olan en yaygın senaryolar şunlardır:
- LUN'un Storage Tarafından Yanlışlıkla Silinmesi: Depolama yöneticisinin, ESXi hostlar üzerinde aktif olarak kullanılan bir LUN'u storage arayüzünden silmesi veya unmap etmesi.
- LUN Maskeleme (Masking) ve Yetki Değişiklikleri: Storage üzerindeki erişim kontrol listelerinde (ACL) yapılan bir değişiklik sonucu, ESXi hostun ilgili LUN'a erişim yetkisinin (mapping) kaldırılması.
- Depolama Denetleyicisi (Storage Controller) Hataları: Storage üzerindeki bir kontrol kartının arızalanması ve hosta yanlış SCSI durum kodları göndermesi.
- Donanımsal RAID Kayıpları: Storage üzerindeki disk grubunun (RAID) tamamen çökmesi ve LUN'un fiziksel olarak yok olması.
PDL Hatası Nasıl Teşhis Edilir?
Bir datastore erişilemez hale geldiğinde, sorunun PDL olup olmadığını anlamak için ESXi host logları ve vSphere Client uyarıları incelenmelidir.
1. vSphere Client Uyarıları
vSphere Client üzerinde ilgili ESXi host seçildiğinde, Events (Olaylar) sekmesinde şu uyarılar görülür:
- Device <naa.id> has been permanently lost.
- Connectivity to storage device <naa.id> has been lost.
2. VMkernel Log Analizi
ESXi hosta SSH ile bağlanarak /var/log/vmkernel.log dosyası incelendiğinde, PDL durumunu teyit eden SCSI hata kodları görülür:
VMW_SATP_ALUA: satp_alua_issueCommandOnPath: Cihaz kalıcı olarak erişilemez durumda (SCSI_SENSE_KEY = 0x05, ASC = 0x25, ASCQ = 0x00)
- Sense Key 0x05 (Illegal Request) ve ASC/ASCQ 0x25/0x00 (Logical Unit Not Supported) kodları, depolama cihazının hosta "bu LUN artık bende tanımlı değil" dediğini gösterir ve kesin bir PDL işaretidir.
Adım Adım VMware PDL Hatası Çözüm Yöntemleri
PDL hatasıyla karşılaştığınızda, sanal makinelerin ve hostların sağlığını korumak için aşağıdaki adımları sırasıyla uygulamanız gerekir:
1. Storage Tarafındaki Yapılandırmayı Kontrol Edin
Eğer LUN yanlışlıkla unmap edildiyse veya yetkileri değiştirildiyse:
- Storage yönetim arayüzüne giriş yapın.
- İlgili LUN'un ESXi host grubuna (Host Group) doğru şekilde map edilip edilmediğini kontrol edin.
- Eğer yetki kaldırıldıysa, LUN'u tekrar hostlara map edin ve ESXi hostlar üzerinde Storage Rescan işlemini çalıştırın.
2. vSphere HA (High Availability) Yapılandırmasını Doğrulayın
VMware vSphere, PDL durumunda sanal makineleri otomatik olarak korumak için gelişmiş özelliklere sahiptir. vSphere HA VM Component Protection (VMCP) özelliği aktif edilmelidir:
- vSphere Cluster ayarlarına gidin.
- vSphere Availability -> Edit seçeneğine tıklayın.
- Host Influence altında Datastore with PDL seçeneğini Power off and restart VMs (Sanal makineleri kapat ve diğer hostlarda yeniden başlat) olarak ayarlayın. Bu sayede, PDL yaşanan host üzerindeki VM'ler otomatik olarak sağlıklı hostlara taşınarak yeniden açılacaktır.
3. Kayıp Cihazı ESXi Host Üzerinden Güvenli Bir Şekilde Kaldırın
Eğer LUN bilerek silindiyse ancak ESXi host üzerinde hala tanımlı görünüyorsa, hostun kararsız hale gelmesini önlemek için cihazı CLI üzerinden kaldırın:
- ESXi hosta SSH ile bağlanın.
- Bağlantısı kopan cihazın durumunu kontrol edin:
esxcli storage core device list -d <naa.id> - Cihazı hosttan tamamen kaldırın:
esxcli storage core device set --state=offline -d <naa.id> esxcli storage core device remove -d <naa.id>
Depolama ve Sanallaştırma Altyapınız İçin Profesyonel Çözümler
VMware vSphere ortamlarında PDL ve APD gibi kritik depolama hatalarını önlemek, doğru bir SAN/NAS mimarisi ve yedekli ağ tasarımı gerektirir. Kurumsal depolama sistemlerinizin kurulumu, fiber switch konfigürasyonları ve yedekli path (Multipathing) ayarlarının yapılması için NAS/SAN Depolama Kurulum ve Yapılandırma hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
Sanallaştırma altyapınızın performans darboğazlarını tespit etmek, ESXi hostlarınızı optimize etmek ve yüksek erişilebilirlik (HA) mimarilerini doğru kurgulamak için VMware, Hyper-V ve Proxmox Kurulum Hizmeti çözümlerimizi inceleyebilirsiniz.
İşletmenizin bilgi güvenliği, iş sürekliliği ve teknoloji altyapı yol haritasını profesyonelce planlamak için İş ve Yönetim Danışmanlığı hizmetlerimiz kapsamında uzman ekibimizle çalışabilirsiniz.
Sanallaştırma, depolama ve bilgi güvenliği altyapınızı güçlendirecek diğer teknik rehberlerimizi inceleyebilirsiniz:
- ESXi host düzeyinde detaylı denetim kayıtları için: VMware ESXi Audit Log ve ISO 27001 Uyumu
- Sanal altyapı izleme ve performans takibi için: ISO 27001 VMware İzleme Yöntemleri
- vCenter yönetim katmanının güvenliği için: vCenter Güvenliği ve ISO 27001 Uyumu
- Sanallaştırma katmanında erişim yetkilendirmesi için: ISO 27001 VMware Yetkilendirme Standartları
- ESXi host sıkılaştırma adımları için: VMware ESXi Hardening Guide ve ISO 27001
- Sanal makinelerin disk şifreleme gereksinimleri için: VMware Datastore Şifreleme ve ISO 27001
- Ağ seviyesinde sanal izolasyon teknikleri için: ISO 27001 VMware Network Isolation
- KVKK kapsamında sanal ortamlarda loglama gereksinimleri için: KVKK için VMware Loglama Nasıl Yapılır?
- 5651 sayılı kanun kapsamındaki loglama yükümlülükleri için: 5651 Loglama Nedir, Kimler İçin Zorunludur?
- SIEM, Syslog ve yasal loglama mimarileri için: SIEM, Syslog ve 5651 Doğru Mimari Tasarımı
- Bilgi güvenliği standartlarının temeli için: ISO 27001 Nedir?
VMware vSphere sanallaştırma ve storage altyapınızı optimize etmek, PDL/APD gibi kritik depolama hatalarına karşı yedekli ve güvenli mimariler kurmak için Ankara'daki uzman BT kadromuzla dilediğiniz zaman iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
PDL hatası sırasında sanal makinelere ne olur?
PDL hatası meydana geldiğinde, ilgili LUN üzerinde çalışan sanal makinelerin disk erişimi anında kesilir. Bu durum, VM işletim sistemlerinin salt okunur (read-only) moda geçmesine, kilitlenmesine veya tamamen çökmesine (blue screen / kernel panic) neden olur. vSphere HA üzerinde VMCP (VM Component Protection) aktif edilmişse, sistem bu durumu algılayarak VM'leri sağlıklı hostlar üzerinde otomatik olarak yeniden başlatır.
PDL hatası donanımsal bir arıza mıdır yoksa yazılımsal mıdır?
PDL hatası her ikisinden de kaynaklanabilir. Çoğu zaman storage yöneticisinin LUN yetkilerini yanlışlıkla kaldırması gibi yazılımsal/konfigürasyonel hatalardan kaynaklansa da, storage denetleyicisi (controller) arızaları veya disk grubunun (RAID) tamamen çökmesi gibi donanımsal arızalar nedeniyle de tetiklenebilir.
ESXi host üzerinde PDL uyarısı aldığımda hostu reboot etmeli miyim?
Hayır, hemen reboot etmemelisiniz. PDL durumunda ESXi host, APD durumunun aksine kilitlenmez ve kararlı çalışmaya devam eder. Hostu reboot etmek yerine, öncelikle depolama (storage) tarafındaki LUN mapping durumunu kontrol etmeli, eğer LUN kalıcı olarak silindiyse CLI komutlarını kullanarak cihazı host üzerinden güvenli bir şekilde kaldırmalısınız.
Sonuç
VMware vSphere ortamlarında Permanent Device Loss (PDL) hatası, veri depolama birimlerinin kalıcı olarak erişilemez hale geldiğini gösteren ve hızlı müdahale gerektiren kritik bir durumdur. APD hatasından farklı olarak, ESXi hostun cihazın kalıcı olarak kaybolduğunu kesin olarak bildiği bu senaryoda, vSphere HA VMCP özelliklerinin aktif olması sanal makinelerin iş sürekliliğini korumada hayati rol oynar. Doğru yapılandırılmış bir storage multipathing mimarisi, düzenli donanım kontrolleri ve profesyonel ağ tasarımı, sanal altyapınızı bu tür kritik depolama kesintilerine karşı tamamen koruma altına alacaktır.
